Kẽm - Nguyên tố vi lượng cần thiết

Wdnesday, 02/08/2017, 14:37 GMT+7

KẼM – NGUYÊN TỐ VI LƯỢNG CẦN THIẾT

PGS. TS. DS Nguyễn Hữu Đức

zn_1

Gần đây, trên các mặt báo thường nhắc đến “nguyên tố vi lượng”, vậy nguyên tố vi lượng là gì? Và đóng vai trò như thế nào trong cơ thể? Điều gì đã làm nó được không chỉ giới nghiên cứu mà rất nhiều người quan tâm đến.

Hằng ngày, cơ thể chúng ta được cung cấp đầy đủ và cân bằng các nhóm chất: đường bột (glucid), đạm (protid), béo (lipid), vitamin và CHẤT KHOÁNG. Chất khoáng gồm những chất vô cơ được bổ sung trong thực phẩm hằng ngày chia thành 2 nhóm:

  • Nhóm nguyên tố đại lượng gồm các nguyên tố phải được cung cấp từ hàng gram trở lên như : Ca, P, Na, K. Chúng là thành phần chính tạo nên nước, protein, xương, cơ trong cơ thể, chiếm tỷ lệ lớn trong cơ thể.
  • Nhóm còn lại là những nguyên tố vi lượng (Zn, Cu, Se, Mg, Mn, I, F, Fe…): chúng chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong cơ thể, đơn vị tính đến theo mg hay mcg. Chúng thường tham gia vào các hệ enzym xúc tác các phản ứng sinh học (như metalo-protease). Tuy chiếm tỷ lệ  nhỏ, nhưng các nguyên tố vi lượng không thể vắng mặt trong cơ thể.

Người ta thường quan tâm nhiều nguyên tố vi lượng kẽm (Zn).

Kẽm là cofactor của nhiều enzym, có  trên 200 enzym chứa kẽm như: protease-Zn (carboxy-peptidase A, B), lactase dehydrogenase, alkaline phosphatase… Kẽm hỗ trợ cho superoxid dismutase (SOD) thực hiện nhiệm vụ trong cơ thể chống lại các gốc tự do gây hại. Ngoài ra, kẽm còn tham gia tổng hợp một số hormon: GH, thymulin, insulin, testosteron…

Kẽm là nguyên tố cần thiết cho việc duy trì sức khỏe và tình trạng dinh dưỡng, có vai trò giám sát hệ thống miễn dịch, tăng trưởng và phát triển của cơ thể, thiếu kẽm được ghi nhận là sự thiếu hụt vi chất dinh dưỡng quan trọng. Thiếu kẽm sẽ dẫn đễn giảm năng tuyến tình dục ở nam giới, chậm phát triển ở trẻ em, vết thương lâu lành, viêm da, giảm miễn dịch, tiêu chảy, chán ăn (do thay đổi khứu và vị giác), giảm chuyển hóa vitamin A.

Nhu cầu của kẽm hằng ngày được đề cập ở bảng sau:

Đối với nhu cầu hằng ngày cho từng đối tượng, người Việt chúng ta đã được cung cấp đầy đủ kẽm cho cơ thể chưa? Theo thông tin được cung cấp từ bài báo “Bổ sung vi chất để cao, khỏe hơn” của báo Tuổi trẻ số ra ngày 24/06/2016: “người Việt thiếu vitamin A, kẽm và iod, điều đáng quan tâm là 80% phụ nữ mang thai thiếu kẽm, ở phụ nữ không có thai là 64% và trẻ dưới 5 tuổi tỷ lệ xấp xỉ 70%. Ở thành thị cứ 2 trẻ thì có một trẻ thiếu kẽm…”

Do vậy, phụ nữ có thai được khuyên nên bổ sung đầy đủ vitamin và chất khoáng, trong đó có kẽm.

Cũng cần bổ sung kẽm cho trẻ để kích thích phát triển tầm vóc, và điều quan trọng là bổ sung kẽm khi trẻ bị tiêu chảy cấp. Theo khuyến cáo của WHO, liều lượng bổ sung kẽm cho trẻ bị tiêu chảy cấp như sau: 1-6 tháng tuổi cần bổ sung 10mg/ngày ; >6 tháng tuổi: 20mg/ngày.

Comments